Blog & Articles

በሰሞኑን በተነሳው በቻርሊ ከርክ ሕልፈት ምክንያት ሁለት ጽንፍ ጎራዎችን እንመለከታለን። አንዱ ጎራ በዚህ ሀሳቡ አልስማማውም ሲል ይኼኛው አይደለም እንዲያማ አይባልም በዚህ ሀሳቡ እጋራዋለሁ በማለት ሲወያዩ ስመለከት ነበር። በእርግጥ ቻርሊን በአንዳንድ ሀሳቦቹ ባልስማማም ነገር ግን በወጣቱ ዘንድ ያለውን ተጽዕኖ እና ወደ ኋላ ገሸሽ በማይለው አቋሙ ሁሌ የማደንቀው ሰው ነው። በሳልና አዕምሮውን የሚጠቀም፣ በልቡን የማያምንበት ከሆነ የማያደርግ ነበር። በኋላ በተለያዩ ገጾች የሚጻፉትንና ደጋግመው የሚመጡትን የተለያዩ ጽሑፎችና የምስል ቪዲዮዎችን ለመመልከት ሞክሬ ነበር። በእርሱም ህልፈት ምክንያት ብዙዎች ከኢ-አማንያን ወደ ክርስትና እንደመጡና ቤተክርስቲያንን ሥፍራ አጣን እስከማለት ደርሰው እንደተገኙ እንመለከታለን። ይኼንን ታሪክ ስመለከት በሞቱ ብዙዎችን መጥራቱን ሳስብ የማርቆስና የእስረኛው ታሪክ ጋር ከዚህ ቀደም ፊልጵስዩስን በማጠናበት ጊዜ ከጻፍኩት ጽሑፍ ጋር የቻርሊ ከርክ ታሪክ ተመሳሰለብኝ። የማርቆስ እና የእስረኛው ታሪክ በፊልጵስዩስ 1፥21 ላይ የተመሠረተ አፈ-ታሪክ ነው። ከታሪኩ በፊት ቃሉ እንዲህ ይነበባል፦ “ለእኔ ሕይወት ክርስቶስ፥ ሞትም ጥቅም ነውና።”  — ፊልጵስዩስ 1፥21 ማርቆስ በፊልጵስዩስ የሚኖር ወጣት ለእምነቱ ታጋይ ሰው ነበር። ማርቆስ በክርስትና ምክንያት ዘወትር በሮማውያን እና በቅርብ ወዳጆቹ መገለል ከዛም ታልፎ መከራ በገጠመው ቁጥር ኹል ጊዜ ወደ እስር ቤት ይሄዳል። በዛም እስር ቤት በእምነቱ ጽኑ የሚባለውን ጳውሎስን እንዲጎበኝ ይሄድ ነበር። የእስር ቤቱ ጨለማ ክፍል ሁልጊዜ ለማርቆስ አስጨናቂው መንገዱ ነበር፣ ነገር ግን ጳውሎስ በዚያ ውስጥ ሁልጊዜ ደስታ የተሞላበት ዓይን ነበረው። አንድ ምሽት ላይ እንደተለመደው ለጉብኝት በሚሄድበት ጊዜ ማርቆስ ስለ ጳውሎስ ከሚደርስበት መከራ መደሰት ምክንያቱ ምን እንደሆነ እንዲህ ሲል ጠየቀው፦ «ጳውሎስ፣ ነገ ሊገደሉህ ሲሆን እንዴት እንደዚህ ፊትህ ላይ ደስታ ይታያል? ሞትን አትፍራም?» ይለዋል ጳውሎስም ከትከሻው ላይ እጁን አሳረፈ እና እንዲህ አለ፦ «ማርቆስ፣ ከክርስቶስ ውጪ በዚህ ዓለም ሳለህ ጥሩ ሆነ መጥፎ የሚባል ነገር የለም። ለእኔ ሕይወት ክርስቶስ፥ ሞትም ጥቅም ነውና። ባለሁበት ዘመን ሁሉ ክርስቶስን እናገራለሁ፤ በዚህም የክርስቶስ አካል ፍጹማን ይሆኑ ዘንድ በመከራዬ ሁሉ አጽናናለሁ። በዚህስ ብሞት ግን፣ ከእርሱ ጋር እኖራለሁ። እኔ እንዴት እጎዳለሁ?» በማለት መለሰለት። ማርቆስ ተደነቀ። «እንግዲህ… በኑሮህም በሞትም ክርስቶስ ድሌ ነው የምትለኝ?» አለ። ጳውሎስም፦ «አዎን። ይህች ዓለምን እንዳልመስል በደማስቆ መንገድ ላይ ሕይወትና አገልግሎትን ሰጥቶኛል። በዛም በተቀበልኩት ሕይወት ሞት ወደ እኔ ቢመጣ አልሰጋም ምክንያቱም የምቀምሰው ጽዋ ክርስቶስን ራሱን ይሰጠኛል። ስለዚህ አንዳችም አልሰጋም።» በማለት መለሰለት። እነዚህ ቃላት በእሥረኛ ጠያቂው በማርቆስ ልብ ውስጥ በጽኑ ጠነከሩ። ከብዙ ዓመታት በኋላ፣ በፊልጵስዩስ ላይ ስደትና መከራ በክርስቲያኖች ላይ መጣ። በዛም መከራ ውስጥ ማርቆስ የጳውሎስን ቃል በልቡ አሰበ። በዚያም ሸንጎ ተይዞ ስለ እምነቱ ሞት ቅጣትን በማርቆስ ላይ ሊያደርሱበት በተሰለፉ ጊዜ፣ ቆመና እንዲህ ብሎ ቃሉን ተናገረ፦ «በህይወት መኖሬ በክርስቶስ ውስጥ አገልግሎት እና ፍሬያማ ሥራዬ ነው። ሞት ቢመጣ ደግሞ ከክርስቶስ ጋር መኖርን የሚሰጠኝ ሕያው ድልድይ ነው። ለእኔም ይህ ደግሞ የተሻለ ነው አላቸው።…» አጠገቡ የነበሩት፣ ሊገድሉት ከሚፈልጉት መካከልም አንዳንዶች የማርቆስን እምነት ምንኛ ነው? በማለት እርስ በእርሳቸው አንጎራጎሩ። ዳግመኛም ማርቆስ የመጨረሻ የክህደት ቃልህን አስፍርና ተናገር ባሉት ጊዜ « ለእኔ ሕይወት ክርስቶስ፥ ሞትም ጥቅም ነውና…» በማለት አጠናቀቀ ንግግሩን። የማርቆስም ሞት በፊልጵስዩስ ቤተክርስቲያንም በዙሪያዋ ባሉት ሁሉ ላይ ብዙዎች ጋር ደረሰ። ብዙዎች በጽናት ተመሰረቱ፣ በዛችም ከተማ ወንጌሉ ብዙዎችን እየለወጠ ሄደ። ይሄን እምነት መርሕ አድርገው የቤተክርስቲያን አባቶች ብዙዎች እንደ ሻማ ቀልጠውበታል። ለዚህም ነው ጠርጡልያንም ሲናገር The blood of the Martyrs is the seed of the Church(የሰማዕታት ደም የቤተክርስቲያን ዘር ነው) ያለው። በአጭሩ የቻርሊ ከርክ ፖለቲካ አቋም ምንድነው? የሚል ትርጉም ሳይሆን ጽሑፉ ትኩረት የሚሰጠው በእርሱ ህልፈት ምክንያት የመጣውን ሰዎች ባሰብን ቁጥር እግዚአብሔር በቃሉ ሞትም ጥቅማችን እንደሆነ የሚነግረን። በዚህ ዘመንስ እንደ እንቁ የምናያቸውን ምሑራንን ለማጥፋት ብዙዎች የሚያቅዱት። በዚህ ሁሉ ግን እግዚአብሔር ጽኑ እምነት ሰጥቷቸው የክርስቶስን ወንጌል ለማገልገል የተሰጡ ስንቶች ይሆኑ? እንጃ፤ ለእኛ ግን እግዚአብሔር በዚህ ጽኑ እምነት ይባርከንም።

ክፍል አንድ አብዛኛውን ጊዜ በአንግሊካን ቤተ ክርስቲያን ላይ ከሚነሱ ትችቶች መካከል ትልቁን ሥፍራ የሚይዘው የንጉሥ ሄነሪ ስምንተኛ(Henry VIII) ትዳር መፍረስ ምክንያት የእንግሊዝ ቤተክርስቲያን በዛ መንሥኤ የተጀመረች አድርጎ መሞገት ነው። ይሄ ደሞ የቤተ ክርስቲያንቱን ታሪክና አስተምህሮን በአግባቡ ካለማወቅ የሚነሳ ትችት ተደርጎ በብዙ ምሑራን ዘንድ የሚወሰድ ነው። ከክርስትና ውጭ ያሉ ሃይማኖታዊ ድርጅቶች(ሙስሊሞች፣ አርዮሳውያን፣ ሰባልዮሳውያን…) ክርስትና የጀመረው በንጉሥ ቆሰንጠንጢኖስ ነው ከሚል የአፈ ታሪክ የማይለይ ሙግትና በብዙ የተወሳሰበውን የታሪክ፣ የፖለቲካ እና የሥነ መለኮት እይታን ለማቅለል የሚሞከር ከንቱ ትግል ነው በማለት መግለጽ ይቻላል። በዚህ ጽሑፍ ደግሞ ከመጀመሪያው የንጉሥ ሄነሪ ስምንተኛ እና የንግሥት ካትሪን ትዳር ለመመልከት እንሞክራለን። የንጉሥ ሄነሪ ስምንተኛ ታላቅ ወንድም የነበረው አርተር በ1501 ካትሪንን አገባ። አምስት ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ በሕመም ምክንያት ይሞታል። ያገባትም የ16 ዓመቷ ልጃገረድ ንግሥት ካትሪን ባልቴት ትሆናለች። የንግሥት ካትሪንንና የልዑል አርተር ጋብቻ በስፔንና እና በእንግሊዝ መሃል ጥሩ የሆነ ፖለቲካዊ ግንኙነት ፈጥሮ ነበር። ንጉሥ ሄነሪ ስምንተኛም ይህን ፖለቲካዊ ግንኙነት እንዲቀር ስላልፈለገ ካትሪንን ያገባታል። እንደ ብዙዎች ምልከታ መሠረት ዘንድ ይህ ትዳር የተሳካ አልነበረም ይባላል። ወቅቱም የህፃናት ሞት ከፍተኛ  የነበረበት ጊዜ ስለነበር ከወለዳቸው ሦስት ወንዶችና ሶስት ሴቶች ልጆች መሀል 1 ልዕልት ማርያም (Mary I “Bloody Mary”) ነበር የተረፈችው።(ስለ Mary በክፍል ሁለት በስፋት እንመለከታለን።) በዚህ ትዳር ውስጥ የሚተካውን ወንድ ልጅ በማጣቱ በትዳሩ ላይ ጥያቄ ማንሳት ጀመረ። ለዚህም ይሆነው ዘንድ በኦሪት ዘሌዋውያን 20:21፦ “ ‘ማንኛውም ሰው የወንድሙን ሚስት ቢያገባ አድራጎቱ ርኩሰት ነው፤ ወንድሙን አዋርዷልና፣ ያለ ልጅም ይቀራሉ። በሚለው ቃል ላይ በመመስረት የወንድሙን ሚስት በማግባቱ እንደተረገመና ትክክለኛ ጋብቻ እንዳልሆነ በ1527 ዓ.ም ለሮማን ካቶሊክ ቤተክርስቲያን እና ለፖፕ ቀለሜንጦስ ሁለተኛ በጥያቄ መልክ ማቅረብ ጀመረ። እዚህ ታሪክ ላይ ልብ ልንለው የሚገባን ነገር ቢኖር በአንግሊካን ቤተክርስቲያን ሆነ በሮማን ካቶሊክ ፍቺ እንደማይፈቀድ ነው። ነገር ግን የንጉሡ ሄነሪ ስምንተኛ ጥያቄ የፍቺ ጥያቄ ብቻ አልነበረም ጋብቻው መጀመርያውኑ ትክክለኛ ጋብቻ ነው ወይ የሚል ነው ።(annulment ‘a legal procedure within secular and religious legal systems for declaring a marriage null and void’) በዚህም የጋብቻውን ትክክለኛነት ጠይቆ ትክክለኛ አለመሆኑ በሮማን ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያኗ ህግ ከተረጋገጠ ጋብቻው መጀመሪያውኑ ትክክለኛ አይደለም ተብሎ ሊወሰንለት ይችላል። ለዚህም በተለያዩ ጊዜያቶች በሮማን ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ይህ ስርዐት ሲተገበር ታይቷል። ለምሳሌ ታዋቂው አሜሪካዊው ፖለቲከኛ ቴድ ኬኔዲ(Ted Kennedy) በጋብቻው ወቅት ታማኝ አለመሆኑን አምኖ የሃያ አራት ዓመት ጋብቻውን በሮማን ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ፊት ትክክለኛ ጋብቻ እንዳልነበር ተቆጥሮለት ተለያይተዋል። ሌላኛው ደግሞ ዮሴፍ ኬኔዲ  ሁለተኛ(Joseph Kennedy II, 2007 እ.ኤ.አ) እና ታዋቂው ፈረንሳያዊው ገዥ ናፖሊዮ ቦናፓርቲ እና የንጉሥ ኤድዊግ(Eadwig 959 እ.ኤ.አ አካባቢ) ለዚህ ታሪክ ተጠቃሽ ናቸው። ነገሩን ለየት የሚያደርገው ደግሞ በዚህ ዘመን እንደሚታወቀው አይነት ፍቺ በመካከለኛው ዘመን በነበሩት ሰዎች ዘንድ አልነበረም። የጋብቻን ትክክለኛነት ማረጋገጥ እና በመጀመሪያውኑ ጋብቻ እንዳልነበር ማስመስከር (Annulment / Declaration of Nullity) የተለመደ ነበር። በዚህም ዘመንም የሮማን ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን በህግዋ ውስጥ ይህ ጋብቻ ነው ለመባል ማሟላት ያለበትን ነገሮች በዝርዝር ተቀምጧል።(the code of canon of law 1095-1107) ለምሳሌ ያህል ሁለቱም ተገቢዎች በፈቃዳቸው መሆን አለበት ቤተሰብ(የደም ዝምድና) ያላቸው መሆን የለባቸውም። ማንኛውም ክህነት የተቀበለ መሆን የለበትም (ቄስ ,ጳጳስ)  የመሳሰሉትን ህጎች የያዘ ነው። ስለዚህ የንጉሥ ሄነሪ ስምንተኛ ጥያቄም ከዚህ የተለየ አልነበረም። ለጋብቻው ትክክለኛ አለመሆን እንደ ምክንያት አድርጎ ያስቀመጠው ነገር፦ የወንድሙን ሚስት ማግባት ትክክለኛ ጋብቻ አይደለም በመፅሐፍ ቅዱስ ህግ ጋር ይጋጫል። የወንድሙን ሚስት በፖፕ ጁሊየስ ሁለተኛ ፈቃድ(papal Dispensation) ማግባቱ ትክክል አይደለም። ንግሥናውን የሚተካ ወንድ ልጅ አለማግኘቱን እንደ እርግማን ይቆጥረው ነበር። እነዚህን እንደ ምክንያት አድርጎ በማቅረብ ለፖፕ ቀለሜንጦስ ሁለተኛ ጥያቄውን አቀረበ ነገር ግን የጠበቀው መልስ በተቃራኒ ሆኖ ይህን ሊፈቅድለት አልወደደም። ምክንያቶቹም ተብለው የሚነሱት፦ አንደኛ፦ የንጉሥ ሄነሪ ሚስት ካትሪን በጊዜ ኃያል የሚባለው የሮማን ገዢ የሆነው የስፔን ንጉሥ የቻርለስ አምስተኛ አክስት(Holy roman Empire) ስለ ነበረች ነበር።ንጉሥ ሄነሪ ጥያቄውን ባቀረበበት በ1527 በዛው ዓመት በቁጥር ከሃያ ሺ የሚበዙ ደሞዝ ያልተከፈላቸው ወታደሮች(አስራ አራት ሺህ የሚሆኑ ጀርመናዊ ሉተራውያን ወታደሮች እና ስድስት ሺህ ስፔናውያን እና ጣሊያንናዊ ወታደሮች) ንቅናቄ የሮማን አገዛዝና ያደከመ፣ ከሃምሳ አምስት ሺህ ወደ አስር ሺህ የሮም ህዝቡ ቁጥር የቀነሰበት፣ እስከ ሁለት መቶ የሚሆኑት ወታደሮች ፖፑን ለመጠበቅ የሞቱበት፣ ፖፑም በአማፅያኑ እጅ ገብቶ በእስር የነበረበት ጊዜና መንበረ ጴጥሮስ በትልቅ ሀዘን ውስጥ የሆነበትም ጊዜ ነበር። ከዚህም ክስተት(the sack of Rome 1527) ዘጠኝ ወር ያህል ፖፑ ታግተው ከቆዩ በኃላም ከገበሬዎች ጋር በመመሳሰል ያመለጡበት ጊዜ ነበር። በዚህ መሐልም ግን የንጉሥ ሄነሪ የጋብቻ ጥያቄ አልተመለሰም ነበር። ጋብቻውን ትክክለኛ አይደለም ቢሉ በዚያን ጊዜ የሮማን ንጉሥ የነበረው ቻርለስ አምስተኛ ስለሚያስተዳድሩአቸው ከእርሱ ጋር ያላቸውን ግንኙነት ስለሚያሻክር ፈርተውም ነበር። ሁለተኛው፦ ምክንያት ንጉሥ ሄነሪና ካትሪንን ያጋባው የቀድሞ ፖፕ ጁሊየን ሁለተኛ ስለነበር የእሱን ስልጣን መቃወም ስላልነበረበት ነበር። ሦስተኛው፦ ምክንያት ደግሞ ካትሪን ከአርተር (ከንጉሥ ሄነሪ ወንድም) ጋር በጫጉላ ወቅት ስጋዊ ተራክቦ አልነበረንም ማለቷ ነው። ጋብቻ የሚፈፀመው በስጋዊ ተራክቦ ነው ተብሎ ስለሚታመንም ካትሪን የመጀመሪያ ጋብቻዋ ወቅት ስጋዊ ተራክቦ ካልነበር ከንጉሥ ሄነሪ ያላት ጋብቻ ትክክለኛ ይሆናል። ሆኖም እርሱዋ ይህንን ብትልም የልዑል አርተር የቅርብ ጓደኞች ግን ከእርሷ በተቃራኒ ቆመው ነበር የተናገሩት። በዚህ ምክንያት ለንጉሥ ሄነሪ አለመፈቀዱ ንጉሡን አስቆጥቶታል። ስለዚህም በ1534 ዓ.ም እራሱን በእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን ዋና የቤተ ክርስቲያን የበላይ ሃላፊ አድርጎ በመሾም ከፖፕ ቀለሜንጦስ ሁለተኛ ቤተ ክርስቲያኒቱን ለያት። ንጉሡ ራሱን የቤተክርስቲያን የበላይ አድርጎ በሾመበት ወቅት ብዙ ቢሾፖች ዲያቆናቶች እና መነኩሴ በመቃወማቸው ምክንያት በእምነታቸው ሰማዕታት ሆነዋል። በ1538 ዓ.ም ፖፕ ጳውሎስ ሶስተኛ ከሮማን ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን አወገዘው(excommunicate) ተደረገ። ከዚያም በዚህ ሁኔታ ውስጥ እያለ ከአርክ ቢሾፕ ቶማስ ክራመር ጋር በመሆን ደግሞ ጋብቻ ትክክለኛ እንዳልሆነ አጸደቀ። ግን ብዙም ሳይቆይ ደግሞ በ1533 አናን አገባ። የሄነሪ ጋብቻ ታሪክ በዚህ አያበቃም እስከ ዘመኑ መጨረሻ ድረስ ስድስት ሚስቶች በተለያዩ ምክንያቶች ነበሩት። ቢሆንም ዘሩን የሚተካ ልጅ ከኤድዋርድ ውጭ አላገኘም ነበር። ኤድዋርድን ቢተካውም ስድስት አመት ከገዛ በኋላ በ15 ዓመቱ በህመም ሞቷል። በዚህ ሁሉ ታሪክ በስተ መጨረሻም ግን ልንረዳው የሚገባው የእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን በንጉሥ ሄነሪ ጊዜ ፕሮቴስታንት እንዳልነበረችና ሄነሪ ካቶሊክ እንደ ነበር። ሉተርንም የሚቃወም ጽሑፍ “ሰባቱ ቅዱስ ምስጥራት መከላከያ”(Defense of the Seven Sacraments/Assertio Septem Sacramentorum) በማለት ጽፎ የነበር መሆኑን ማወቅ አለብን። በዚያም ከፖፕ ሊዮ ኤክስ በ1521 ዓ.ም “የእምነት ጠባቂ”(“Defender of the Faith”) የሚል ስም ተሰጥቶት ነበር። በዚህም ካቶሊክ ሆኖ ነበርም የሞተው። በንጉሥ ሄነሪ ጊዜ በአንግሊካን ቤተ ክርስቲያን ንግሡ መጥቶ የአስተምህሮ ለውጥ በምንም አይነት መልኩ አላደረገም ነበር። ስለዚህ አንግሊካን ቤተ ክርሰቲያን በንጉሡ ተመሥርታለች የሚለው አስተምህሮ በዚህ ውድቅ ይሆናል። ነገር ግን የአንግሊካን ቤተክርስቲያን በ597 ዓ.ም በፖፕ ጎርጎርዮስ አማካኝነት የካቲቤሪውን ቅዱስ አውግስጢኖስ ወደ እንግሊዝ በመላክ ወደ ሮም ቤተክርስቲያን ውስጥ ተጠቅልላ ባካተተቻት ከአንድ ሺህ ዓመታት በኃላ ቤተክርስቲያኒቱ ከሮም ውጭ ሆነች። ንጉሥ ሄነሪ የእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያንን ከሮማን ካቶሊክ እንደ ቀድሞዋ መለየቱ ለተሐድሶው የማይካድ ጥቅም ቢኖረውም ነገር ግን ያደረጋቸው ነገሮች እና ሕይወቱ ሙሉውን የአንግሊካን ቤተ ክርስቲያንን ታሪክ ለመግለጽ የማይችል መሆኑን መገንዘብ አለብን። ምክንያቱም የአንግሊካን ቤተ ክርስቲያንን ለመረዳት ከዚህም ያለፈ የተወሳሰበ የታሪክና የስነመለኮት ጥልቀት ውስጥ ዘልቆ መግባት አለብን። የአንግሊካን ቤተ ክርስቲያን መልክ ማቆጥቆጥ የተጀመረው በ1536 ዓም የአስር የሃይማኖት አንቀጾች (Ten Articles) (የካቶሊክ እምነት ያለው ትንሽ በተሃድሶ ሃሳብ ተጽዕኖ ያለበት) ከዚያም 1539 ዓም ስድስት የሃይማኖት አንቀጾች (six articles of faith) (አጥባቂ

ከአዲስ አበባ ወጣ ብላ በምትገኝ በአንዲት ገጠራማ አካባቢ የሚኖሩ አነስተኛ ማህበረሰብ ነበሩ። አብዛኛዎቹ የአውራጃው ነዋሪዎች ጣዖት አምላኪያን የነበሩና ስለ እግዚአብሔር መኖር የማያቁ የሆኑ እንደዋዛ የሚታለፉም አይደሉም። በዛ መካከል እውነትን የሚያቁ ጥቂት ክርስቲያኖች ግን አልጠፉም ነበር፡፡ ያው ጭስ ባለበት ጥቂትም ቢሆን እሳት አይጠፋም እንደሚባለው ተረቱ አንዳንድ ቦታዎች ላይ ሰፍረው ነበር።(ከዛ በፊት ሚሶናውያን በስፍራው ተልከው ወንጌልን ያደረሱ የነበሩ ይመስላል።) በጥልቀት በማህበረሰቡ ጫና ምክንያት ግን ወንጌልን ባለማድረሳቸው ብርቱ ክርስቲያን እንቁጠር ብንል እንደ ቦዘና ሽሮ ጥቂት ሥጋ ጣል ጣል ይመስል በትግል ነው የምናገኘው፡፡ (ያው ቦዘና ስለምወድ ምሳሌ ተጠቀምኳት፤ የምትወዱ ሰዎች ካላችሁ ከአፍቃሬ ነኝ ለማለት ነው)። በአንድ ወቅት እኒያ ወንጌልን የሰሙት ሰዎች ላልሰሙ ሰዎች ለማድረስ ለሁለት ተከፍለው ለጣዖት አምላኪውና አንዱ ወገን ደሞ አምላክ የለም(እግዚአብሔርን ለማያቀው) ተበታትነው በአንድነት ማሰራጨት ጀመሩ። በማህበረሰቡ መካከል በብዙ ታወቁ፣ ክርስትና ከዛች መንደር አልፎ ቀያቸውን ሙሉ አጥለቀለቀው፡፡ የዚህ ሁሉ ብርታትና የአንድነታቸው ምክንያት ለቤተክርስቲያን ቀናኢ ሀሳብ አለን ማለታቸውና አንዱ በአንዱ ስራ ጣልቃ ሳይገባ፣ ሳይንቅ፣ የሚሰራውን አገልግሎት ሳያሰናክልና ክፉ ሳያስብ አንድነትን ስለመረጠ ነበር። የሆነው ሁሉ ግን በአንዲት ክፉ ቀን ይሄ አንድነት ብዙ ርቀው እንዳይሄዱና ተሰናክለው እንዲወድቁ አደረጋቸው፡፡ የሰላሟ መንደርም ሁከት ተጀመረ። ለዚህ ሁሉ ጉስቁልና መንስኤ ክፋት ማሰባቸው ነበር። በተጨማሪም ሐዋርያው ጴጥሮስ በክታቡ እንዲህ ያለውን መዘንጋታቸው ነበር፦ “እግዚአብሔርንም በመምሰል የወንድማማችን መዋደድ፥ በወንድማማችም መዋደድ ፍቅርን ጨምሩ።” 2ኛ ጴጥሮስ 1፥7 እግዚአብሔርን ምሰሉ በተባሉበት ቦታ ይልቅ የራስን ፍላጎትን በሰዉ ዘንድ መሳላቸው፣ ከአሻጥር ይልቅ መዋደድን ሳሉ በተባሉበት ቦታ ላይ የእኔ ወንጌል በላጭ የእግዚአብሔሩ ሀሳብም በእኔ ተገልጧልና ፍቅር እኔ ጋር ነው፤ የእርሱ ወንጌል እንዲህ…በማለት ለማህበረሰቡ አልባሌ ስብከት ማሰማት ጀመሩ። ይሄ ነበር የውድቀታቸው ምክንያቱ፡፡ ታሪኩ በዚህ አላበቃም ቢያበቃማ ጥሩ ነበር፤ እነዚያ ወንጌል የሰሙ ያመልኩበትም የነበረችው ቤት በዚህ ሽኩቻ ወደቀች፣ የመንደሪቷ ቤተክርስቲያን ፖለቲካ ስለያዛት ተናደች፣ የአንዱን ግለሰብ ትችት ለገሃዱ ዓለም መናገር የሚያመጣውን ጦስ ስላልተገነዘቡ ጣዖት አምላኪያኑ ወደ እጣናቸውና ደም ማፍሰስ፤ አምላክ የለሾቹ ወደ ቁዘማቸው ገቡ፡፡ ይሄን ሁሉ ታሪክ ያነበብክ አንባቢዬ የነገሩ መጎሳቆል ለምን የሆነ ይመስልሃል? እንዲያ እንዲህ ብለህ ልታብራራ ከቻልክ ጥያቄው ላንተ በዝርዝር ከታች ላስቀምጥልህ፦  ➞ የክርስቲያኖቹ እንዲያ መሆን መንስኤው ምንስ ይሆን? ➞ በዚህስ ዘመን ምን እየሰማህ ይሆን? ➞ በዚህ ታሪክ ላይ ቀይራለሁ ብለህ ምታስበው ነገር ይኖር ይሆን? ኦኦኦ….ጥያቄማ አላብዛ ይቅር፤ ይሄ አጭር ማስታወሻዬ ጽሑፍ ለካ ብዙ ጥያቄ ያግዳል..! ጽሑፏም ጣፍጣ ለአንባቢያን በአጭሩ አትቀርብ ይሆን በሚል አሳጥሬዋለሁ፡፡ አድማጬና አንባቢዬ ሆይ..! ስትመልሳቸው ሐዋሪያው ጨምሩ ማለት ምን ማለት ይሆን? የምትለዋን ነገር ባትረሳት ጥሩ ነው፡፡ ጨረስኩ እያልኩ ቀጠልኩ አይደል ጨርሻለሁ።[2] 1] ሰሞናዊውን የክርስቲያን ማህበረሰብ ሁኔታ ስንመለከት ይሄ ታሪክ ለመጻፍ ተነሳሁ። ከእግዚአብሔር አገልጋይ ሆነው ግን በእግዚአብሔር ዓለም ውስጥ የሌለን ማንነት ለማሳየት፣ ለማጉላት መሞከራቸውን ሳይ እግዜሩ ይፋረድ አልኩና ይሄን አጭር ታሪክ በአጭር ማስታወሻዬ አካተትኩላችሁ። 2] በመጨረሻም ይሄን የጽሑፍ ልጥፍ ለማለት የፈለገውና የተነገረው ሳይገባህ ቅርጫፉን ይዘህ በደፈናው የምትቆጣ፣ ምዕመኑን ጨፍላቂና እብሪተኛ መጋቢ ሆይ….! ቤተክርስቲያን ላይ መንግስት ለመሆን የምታስቡም ጭምር ካላችሁ…! ይቺ አጭር ፖስት ለእናተ ትቀርብልኝ ዘንድ አሳሰብኩ። እግዚአብሔር በዚህ ዘመን ከምንሰማው ነገር ሁሉ ይጠብቀን። አሜን።

ድንቅ ነው!! አምላክ ሥጋን ለብሶ ወደ ምድር መጣ የሃጥያት መከራችንንና የዲያቢሎስ የሹፈት ነጋሪት ዝም ለማስባልም ተገለጠ። ነገር ግን የእኛን መከታን ነፃ አውጪያችንን፦ በአክሊል ፋንታ የእሾህ ጉንጉን፣ በፍቅር ከማቀፍ ፋንታ ሰጠነው ጅራፍ፣ በእጆቻችን። እሱም አልበቃ ብሎ አዳኙን ራሱን ራስህን አድን አልነው፤ ሙሾ በሚመስል ቅላጼ እያላገድን አሾፍንበት፤ ከዛም ብሶ ሰቀልነውም በእንጨት በችንካር አድርገን። ይሄ ሁሉ ሆነና ጀንበርም ሳትጠልቅ፣ ፀሐይም ሳትገባ ሥራው ድንቅ ነው የሚል ድምጽ ሰማይ ምድር ሁሉ መወደስ ጀመረ። የጩኸቱ ድምድምታ ምን ይሆን? ብለን ተነሳን፤ እኛም ያኔ ጎኑን የተወጋው፣ እጆቹም ተቸነከሩ፣ ሄዷልና ሞቷል የተባለው አዳኙ ራሱ ያው መሢህ መሆኑን አወቅን። በፍርሃትም ያየነውን በመገረም ድንቅ ነው አልን። ከእላፋት ጋር አእላፋት ሆነን፥ ባሾፍንበት ከንፍራችን ከሙታን በኩር፣ የነገስታት ንጉስ፣ የጌቶች ጌታ፣ የምድር ሁሉ ባለቤት እርሱን አመሠገንን። ጨመር አድርገንም ተነስቷል በዚህ የለም መቃብሩ ባዶ ነው ተመልከቱ በዚህ የለም፤ በሚል ክብሩ ሁሉ በአርያም በምድር ይሁን ስንል ጣፋጭ መዓዛ ያለውን ዝማሬ ለታረደው በግ አቀረብን። ለአንባቢው መልዕክቴ በዚህ ወቅት ላይ የጥሞና ጊዜ ያጣህ እና ረፍት የሌለህ ሆይ “እርሱ ሰላም የሚሰጥ እረፍት ነውና በልብህ ታስገባው ዘንድ አሳሰብኩህ”። አሜን።[፩][፪][፫] መልካም የጥሞና ጊዜ ይሁንላችሁ…..! [፩] ከሚባለው በላይ ከደረሰበት መከራ አንጻር ይገርማል ጥቂት ሆና ትታየን ዘንድ አንባቢው ያስተውል። [፪] ይደንቃል ስንል ከእውነት የሆነ መደነቅ እንዲሆን ሰሚው ከንግግል ባለፈ ከልብ በኾነ ፍቅር ትል እንደሆን አሳሰብኩህ። [፫] ምንጭ፦ አጭር ማስታወሻ በወንድም David Yeshua, ያልታተመ በጽሑፍ ላይ ካለ መጣጥፍ የተወሰደ።

መናፍቃን እና እንቢተኛ ልብ አንድ ናቸው። ሁለቱም ስተው ሳሉ ጭብጨባ ይሻሉ፤ መናፍቅ ሁሌ የሳተ ስለሆነ ከቅዱሳት መጽሐፍት መውጣቱ በቀላሉ ያሳብቅበታል። እንቢተኞቹ ግን ተበጥረው ከመናፍቃኑ መለየቱ የሰሚው ድርሻ ነው። በዚህች አጭር ጽሑፍ ግን የምታደምጥ እና የምትሰማ አንባቢ ሆይ ዕቡይ[፩] ልብ ያላቸውን ሰዎች በዚህ ለያቸው፦ “የቅዱሳት መጻሕፍት ትርጓሜ ቃናው ጠፍቶባቸው፤ አቃቢነ ክርስትና ዕቡይ ሰው ልሁን ልደመጥ ማለታቸው መሠረታዊ መለያቸው ነው። በመጨረሻም አንባቢ ሆይ..! ያው ዕቡይ ዕቡየ ልብ ነው። ዕቡየ መንፈስም።[፪] እኒህን ዕቡያን ከመናፍቃኑ ለመቆንጠር ቢያዳግትም…. ሥነ-ምግባራቸውን በሚያስተምሩት አስተምህሮ ከቅዱሳት መጽሓፍት እና ከቤተክርስቲያን ትምህርት አፈንግጦ ወጥ መሆናቸውን በጩኸቱ፣ በሥነ-ምግባሩ እና በሚያደርገው ክዋኔ ለክተህ ታውቅ እንደሆነ እወቅ።[፫] [፩] በቁሙ ትቢተኛ፣ ኵሩ፣ ልቡ ያበጠ፣ የተነፋ፡፡ ምንጭ፤ መጽሐፈ ሰዋሰው ወግስ ወመዝገበ ቃላት ሐዲስ (ኪዳነ ወልድ ክፍሌ) [፪] ኦ ዘያነብብ!! በእለ ምግባሮሙ ወበስብከቶሙ እም ቅዳሳት መጻሕፍት ወ ትምህርተ ቤተክርስቲያን አእምር ከመ ለሊሆሙ ውጉዛን ውእቶሙ! [፫] Tertullian,De praescriptione haereticorum (On the prescription of heretics), Chap. 43፡ You can judge the quality of their faith from the way they behave. Discipline is an index to doctrine. [፬] Erasmus, Paraphrase On Matthew, Chap. 7፡ “If you observe their lives and character more attentively, you will find them to be self-pleasing, everywhere serving their own advantage, arrogant, vindictive, envious, disparaging, thirsting for glory, often both devoted to their bellies and acting completely in their own interests, rather than in the interest of the flock or of the gospel.”

የዚህን ታላቅ ፕሮቴስታንት ሐዳሲ ንግግር ያስተዋለ የትኛውም በፕሮቴስታንት ጥላ ውስጥ ያለ ሰው በቀጣይ ሚያስተውለው ወንጌላዊያን አብያተክርስቲያናት የገቡበትን ችግር ታሪካዊነቱ ቀርቶ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ያልሆነ የአምልኮ ስርአት ችግር ነው።[ይህ ችግር በተለያዩ ቦታዎች የሚደረጉ ቅጥ ያጣ ፈንጠዝያን ጨምሮ የሚያካትት ነው።] ይህን ችግር ግን በታሪካዊው ወይም በክላሲካል ፕሮቴስታንት መነጽር ስናየው የቀድሞው መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት ባለው በቤተክርስቲያናዊ አስተምህሮ የበለጠገ አምልኮ እንዲሁም ለእነዚህ ቅጥ ላጡ አካላት እጅግ የታመነ የእምነት አቋም እንዳለው ቢታወቅም ልንክድ ማንችለው እውነት ግን ወንጌላዊያን አብያተክርስቲያናት ውስጥ ሚታየው ስረአት አልባ የአምልኮ ስርአት አግባብ ያልሆነ ብቻ ሳይሆን እጅግ ስህተት የሆነ ልምምድ መሆኑን ነው።(መታረምና መታየት ያለበት መሆኑን ይህ ጽሑፍ አጥብቆ ይናገራል) እንዲያው የዚህን ጉዳይ ጉድለት ትኩረት ሰጥተን ብንመለከተው ችግር ሆኖ ምናገኘው የእውነት ጉድለት ሳይሆን፥ ለድህረ ዘመናዊነት እጅግ የተጋለጥን መሆናችን፣ ቃሉን ሳይረዱት “ሃይማኖት አያድንም” የሚሉና የአስተምህሮን አስፈላጊነት የጣሉ ሰባኪያንና መምህራንን በተሃድሶው ክርስቲያን ማህበረሰብ ዘንድ ምስባክ ላይ ማቅረባችን፤ ይህንንም ተከትሎ አጥንትን ከመጋጥ ይልቅ ወተት መጋትን የሚወድ፣ በእምነቱ በቆየበት ልክ እውቀትንና ብስለትን ያጣ ምእመን ማፍራታችን ለዚህም የልጆች ፈንጠዝያ ሥርአተ አምልኮ መፍያና ማሟያ እንዲሆኑ ጆሮአችንን ለማከክ የፈቀዱን ሰዎች መሪዎችና እረኞች እንዲሁም መጋቢያን ዝም ማለታቸው ነው።(አጥብቀው የሚቃወሙና አጥብቀው የሚገስጹ እንዳሉ መዘንጋት የለብንም) መፍትሔ፦ መፍትሔው ሐዳሲያኑ የቆሙበትንና እኛም የተነሳንበትን እውነት አለመጣል ነው። ምክንያቱም ጌታን ለምን እንደተከተልነው እናውቅ ዘንድ ይገባናልና። ስለዚህ እውነትን በሙላት ልንካፈል እንጂ እምነትን አስታከን ለወደቀው አዳማዊ ማንነታችን ነፃነትን በመስጠት አለማዊነትን ልንለማመድ አይደለም። መሰረታችና አስተምህሮአችን የሆነው“የእግዚአብሔር ቃል ብቻ” “የእምነት መግለጫችንም” ብቻ ሳይሆኑ ምስባኮቻችንን፣ ልምምዶቻችንንና አምልኮአችንን የቆምንበት እውነት ሊገልጹ ይገባል። የዚህ ችግር ጉዳት “ውሃ ሲወስድ እያሳሳቀ ነው” እንዲሉ አበው እንደ ምእራባዊያን ሳይታወቀን ቀስ እያልን ለዘብተኞች እንዳንሆን። ወንድምና እህት ክርስቲያኖች ሁላችን ለምን እንደተጠራን ካወቅን እንግዲህ እንንቃ። ከራሳችን፣ ከቤተክርስቲያን ጣዕመ ዜማ ካለው አምልኮ፣ ከቅዱሳን ስብስብ(ማህበር) አስበልጠን የተሸከምነውን አለማዊነትንና ለአለማዊነት ያዘመመን ለዘብተኛ ክርስትናን ፈፅመን እናስወግድ፥ ማን እንደሆንን እናውቃለንና። ➠ የተሐድሶአችን ጥሪ ወደቀደመው እምነት እንመለስ እንደሆነ ሁሉ፥[2] ➠ እንደ ቀድሞው የአምልኮአችንን ማእከል፥ ቅዱሳት ምስጢራትንና የእግዚአብሔርን ቃል መሠረታችን እናድርግ። ➠ ሥላሴያዊ የሆኑ መዝሙሮችና ስብከቶች ስርአትና ልምምድ ይሁኑልን፥ ➠ እንደ እምነታችን እንዘምር፣ እንስበክ፣ እናስተምር። ይህ ሁሉ ሲሆን በመንፈስ ቅዱስ ሃይል፥ በልጁም በክርስቶስ ኢየሱስ በኩል ለእግዚአብሔር አብ ክብር ይሆን ዘንድ። ቅዱስ ባስሊዮስ ዘቄሳርያ በእንተ መንፈስ ቅዱስ መጽሐፉ ላይ፦ “…ቤተ ክርስቲያን የጠበቀችው ሐይማኖት በሐዋርያት የተላለፈውን ነው፣ የተቀበልነው እንዳናጠፋ ከአባቶች እምነት ጋር ጸንተን እንኑር !..” በማለት የተሐድሶ አበው እንዳስቀመጡት ባስልዮስ ያስቅምጠዋል። ታዲያ ቤተክርስቲያን ከዚህች ወጥመድ ታመልጥ ዘንድ የተሐድሶውን ወቅት በማየት መነጽራችንን ወደ ቀደመው አምልኮዎቻን እንመለስ ስንል ይህን ጽሑፍ እንቋጫለን። በአሚነ ሥላሴ ያጽናን። አሜን! ማጣቀሻ [1] The first book of discipline, Volume 3 page 34 [2] ተሐድሶ ማለት አዲስ ክርስትና መመሥረትና መቀጠል አይደለም። ይልቅ ወደ ቀደመው ውብ ክርስትና ቃሉ ብቻ የበላይ ወደ ሆነባት ክርስትና እንመለስ እንጂ።